Operators waarderen umts op met hsdpa

04-10-2006 (15:00) - Operators waarderen hun umts-netwerk massaal op met hsda. Deze opwaardering maakt het umts-netwerk vele malen sneller en benut het spectrum een stuk efficienter. T-Mobile ging in april van start, terwijl Vodafone en KPN dit najaar zijn gestart met hun aanbod.

Door: Gertjan Groen

KPN en Vodafone hebben hun umts-netwerk ongeveer twee jaar operationeel, T-Mobile pas pas sinds kort. Hoewel umts in Engeland en Italië al aanslaat, moet het in Nederland, zoals in de meeste Europese landen, nog van de grond komen. De toegevoegde waarde lijkt nog te beperkt, net als de dekking. Operators bereiken zo'n 60% van de bevolking. Veel dataverkeer, bijvoorbeeld met de Blackberry, gaat nog via het gsm/gprs-netwerk.

Operators betrekken wereldwijd hun infrastructuur van fabrikanten als Siemens, Ericsson, Nortel, Alcatel, Nokia en Lucent. Die fabrikanten ijveren zich om een belangrijke update klaar te krijgen of bij te schaven, namelijk hsda, voluit High-Speed Downlink Packet Access. Vooral tijdens 3GSM 2005 in Cannes en 2006 in Barcelona was er veel aandacht voor. Van hsdpa bestaat ook nog de tegenhanger hsupa, een uploadversneller, maar daar is minder aandacht voor.

Mobieltje van Samsung haalt 3,6 Mbit/s op 3GSM 2006

Hsdpa maakt deel uit van standaard
Hsdpa is in feite een nieuwe versie van de gewone umts-standaard, uitgedokterd door 3GPP, de werkgroep die de standaardisatie verzorgt. Het wordt ook wel 3.5G genoemd. In de eerste fase geeft hsdpa een downloadsnelheid van 1,8 Mbit/s, wat in de praktijk neerkomt op maximaal zo'n 1 Mbit/s, drie keer sneller dan umts (384 kbit/s). Hiervoor zijn al geschikte insteekkaarten voor notebooks beschikbaar, en vanaf het tweede kwartaal 2006 ook geschikte mobieltjes.

Nu al verwachten enkele operators, zoals T-Mobile, dat dit jaar ook al de tweede fase in zal gaan. Dat zou nog eens een verdubbeling van de downloadsnelheid betekenen, naar 3,6 Mbit/s. Vodafone Duitsland biedt die snelheid sinds september 2006 al op enkele plaatsen. Weer een jaar later wordt ons nog een verdubbeling in het vooruitzicht gesteld, naar 7,2 Mbit/s. Na hsdpa volgt waarschijnlijk LTE, dat een snelheid vanaf 20 tot zelfs 100 Mbit/s moet bieden. Fabrikanten dienen momenteel technische voorstellen in bij de 3GPP. Vooral Nokia verwacht veel van deze technologie LTE.

Hsdpa is een mooie oplossing voor het met umts weinig efficiënt gebruikte frequentiespectrum. De standaard is bovendien hard nodig als gebruikers massaal gaan videobellen of mobiel internetten of televisie kijken, omdat er veel efficiënter met de beschikbare bandbreedte wordt omgesprongen. De kosten voor het dataverkeer kunnen daardoor flink omlaag. Het tarief voor de gebruiker zal echter wel afhangen van de acceptatie in de markt.

Veel aandacht voor hsdpa op 3GSM

Nu al in de praktijk
Hsdpa wordt al in de praktijk toegepast, bijvoorbeeld in Wenen. Daar werd de dienst 21 januari geïntroduceerd door Mobilkom Oostenrijk. De operator verkocht de eerste weken meteen zo'n 300 datakaarten van Sierra Wireless per dag. Een abonnement met datalimiet van 500 MB kost er €39 (en tijdelijk €29). De insteekkaart kost €99, maar gebruikers kunnen een bestaande Edge/umts-datakaart gratis opwaarderen. Nortel en Ericsson verzorgden de opwaardering van het netwerk.

Het opwaarderen van het umts-netwerk ging soepel voor de operator. In de zomer van 2006 wil Mobilkom alle grote steden in Oostenrijk hsdpa-dekking bieden. Het wordt er druk, want ook andere operators beginnen daar nog het eerste kwartaal van 2006 met hsdpa. Mobilkom mikt op de notebookgebruiker, maar wil de dienst ook met mobieltjes gaan aanbieden.

Ook mobieltjes, smartphones of pda's met hsdpa kunnen van de extra snelheid profiteren. Denk aan diensten als mobiele e-mail (met zware bijlagen), video's streamen of muziek downloaden. Veel nieuwe diensten staan nog in de kinderschoenen, en het aanbod van handsets met hsdpa moet nog loskomen. Op 3GSM 2006 toonden Samsung en BenQ Mobile de eerste voor hsdpa (1,8 Mbit/s) geschikte mobieltjes. Ze zijn eigenlijk alleen aan de nog erg hoge prijs te onderscheiden van normale umts-mobieltjes.

Samsung Z560 (links) ondersteunt hsdpa

Hsdpa in Nederland
In Nederland is T-Mobile in het voorjaar van 2006 gestart met hsdpa. Vodafone en KPN zijn dit najaar gestart. Dat T-Mobile het voortouw heeft genomen is opmerkelijk, want de operator had pas als laatste haar umts-netwerk operationeel. Maar qua dekking blijft de operator flink achter bij KPN en Vodafone. Wat Orange gaat doen is onzeker. Er zijn geruchten dat de operator in 2006 met umts/hsdpa van start gaat, maar het bedrijf lijkt zich nu vooral te concentreren op de integratie van vast en mobiel.

Telfort zet voorlopig in op Edge, als uitbreiding van het bestaande gsm/gprs-netwerk. Het introduceerde dit in april 2005 en heeft inmiddels een landelijke dekking. Met Edge haalt u gemiddeld zo’n 128 kbit/s, maximaal ongeveer 238 kbit/s. Telfort gaat wel met umts aan de slag, waarbij het Chinese Huawei apparatuur gaat leveren. Maar het project staat in de wacht, sinds de overname van Telfort door KPN. KPN en Telfort willen eerst de netwerken samenvoegen.

Vodafone demonstraties met umts op de CeBIT

Handsets en datakaarten
Een behoorlijk aantal mobiele telefoons is reeds geschikt voor Edge, terwijl nog maar weinig mensen een umts-mobieltje aanschaffen. Dit zal de eerste jaren niet anders zijn. De eerste umts-mobieltjes met hsdpa komen vrij snel op de markt, maar de vraag is hoe deze zullen presteren. De standaard vraagt om een zeer krachtige processor, wat veel van de accu zal vergen.

Uitbreidingskaarten voor de notebook (PC Card) voor hsdpa bestaan al wat langer. Fabrikanten als Option en Sierra Wireless houden zich bezig met de ontwikkeling daarvan. Notebook producenten overwegen tevens de modules voor hsdpa in de notebook in te bouwen, zodat geen aparte kaart meer nodig is. Het aardige is, dat operators dan flinke korting op de notebook zullen geven, als u een abonnement aanschaft.

Met hsdpa krijgt umts zodoende kleur, hoewel veel later dan destijds is bedacht. Voordelige, snelle downloads, een landelijke dekking, en (hopelijk betaalbare!) roaming in het buitenland, liggen allemaal in het verschiet, maar er moet nog veel gebeuren. De dekking van het netwerk is nog wat beperkt. We mogen hopen op een interessante prijs. Nu is umts hier flink wat duurder dan in bijvoorbeeld Duitsland. Als dit alles gerealiseerd is, wie praat er dan nog over hotspots of WiMax?

Apparatuur voor umts van Alcatel